Metrika
100 TL ve üzeri siparişlerde KARGO ÜCRETSİZ!

CUMHURİYET DÖNEMİNDE İLKLERİ GERÇEKLEŞTİREN KADINLAR

Türkiye Cumhuriyeti bu yıl 97. yaşını kutluyor. Bu kutlu günde tarihe iz bırakan sanatta, sporda, siyasette, bilimde öncü olan ‘Cumhuriyet Kadınları’nı hatırlıyoruz. Bu yazımızda Cumhuriyet döneminde çeşitli alanlarda ilkleri gerçekleştiren Türk kadınlarından bazılarını gelin hep birlikte inceleyelim.

Lisans Derecesi Alan İlk Müslüman Kadın: Halide Edib Adıvar

Halide Edip Adıvar (1884-1964) İlköğretimi sonrası Amerikan Kız Lisesine devam etmiş ve lisede lisans derecesi alan ilk müslüman kadın olmuştur. II. Meşrutiyet'in ilanı ile birlikte yazarlığa başlamış, yazdığı yirmi bir roman, dört hikâye kitabı, iki tiyatro eseri ve çeşitli incelemeleriyle Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemleri Türk edebiyatının en çok eser veren yazarlarından olmuştur. İstanbul Üniversitesi’nde edebiyat profesörü ve İngiliz Filoloji Kürsüsü Başkanlığı yapmış bir akademisyendir. 1950’de ise TBMM’de milletvekilliği yapmış bir siyasetçidir.

İlk Kadın Parti Kurucusu: Nezihe Muhiddin

Cumhuriyet sonrası kadın hareketinin öncü isimlerindendir. İlk kadın partisi olan “Kadınlar Halk Fırkası”nı kurmuş ve kadın hakları mücadelesinin simge ismi haline gelmiştir. 7 yıl önce kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesini talep etmesi Türk siyasi tarihi açısından büyük önem arz etmektedir. Mücadeleyle geçen bir ömrün ardından bulunduğu ruh hastalıkları hastanesinde 10 Şubat 1958 tarihinde hayata veda etmiştir.

İlk Kadın Tıp Doktoru: Safiye Ali

Cumhuriyet döneminin ilk kadın tıp doktorudur. Doktor olma isteği Balkan Savaşı sırasında cepheden gelen yaralıları görmesiyle başlamıştır. Yaşanılan dönem itibariyle doktor olması mümkün değilken tüm zorluklara göğüs gererek önemli adımlar atmıştır. Tıp eğitimi almak için Almanya’ya gitmiş ve eğitimini tamamlar tamamlamaz İstanbul’da mesleğini icra etmeye başlamıştır. Sağlık sorunları nedeniyle Almanya’ya yerleşmiş ve mesleğini Almanya’da icra etmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman yaralıların tedavisini üstlenmiş, savaş bitiminde ise Türkiye’ye dönmüştür. 1952 yılında vefat etmiştir.

İlk Kadın Tiyatro Sanatçısı: Afife Jale

Türk tiyatrosunda sahneye çıkan ilk kadın oyuncudur. 3 Nisan 1919 tarihinde, Hüseyin Suat‘ın Yamalar adlı oyununda, Emel rolü ile ilk kez sahneye çıkmış ve çalışmalarını Cumhuriyet döneminde de devam ettirmiştir. Cumhuriyet rejiminin kadınların sahneye çıkmaya dair yasal engelin kaldırılmasıyla oyunlarını özgürce sahnelemiştir. 24 Temmuz 1941’de  39 yaşındayken vefat etmiştir.

İlk Kadın Profesör: Fazıla Şevket Giz

Biyoloji alanında yaptığı akademik çalışmalarıyla bilinir. Türkiye’nin ilk kadın profesörüdür. Yükseköğrenimi  Amerika Mount Holyobe Üniversitesi’nde tamamlamış ve biyoloji laboratuvarında üç ay çalışarak kendini geliştirmiştir. Ayrıca temel bilimler kategorisinde araştırma yazısı yayımlayan ilk kadın bilim insanıdır. Gerçekleştirilen üniversite reformuyla birlikte İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde görev almış ve aynı üniversitede profesör olmuştur.

İlk kadın millevekili: Benal Nevzat İstar Arıman

1935 yılında Atatürk'ün meclisinde seçilme hakkını kullanan ilk kadın milletvekilidir. Sorbonne Üniversitesi'nde edebiyat eğitimi almıştır. İzmir'de Halk Partisi'nde görev almış, kadınların partilere girmediği o yıllarda, latin alfabesinin öğrenilmesi için büyük çabalar sarf etmiştir. Benal Arıman, 16 yıl süreyle kadın milletvekili olarak görev yapmıştır.

İlk Kadın Pilot Ve Savaş Uçağı Pilotu: Sabiha Gökçen

Türk Hava Kuvvetleri'nin ve dünyanın ilk kadın pilotudur. Aynı zamanda Atatürk’ün manevi kızıdır. 1996 yılında Amerikan Hava Kurmay Koleji’nin mezuniyet töreninde, Kartallar Toplantısı’nda Macwell Hava Üssü’nde kariyerinin en büyük ödülünü almıştır. Dünya tarihine adını yazdıran 20 havacıdan biri olurken bu ödülü alan ilk ve tek kadındır. Ayrıca dünyanın ilk kadın savaş pilotu olarak tarihe geçmiştir. 2001 yılında hayata gözlerini yummuştur.

Mimarlık Diploması Alan İlk Kadın: Leman Cevat Tomsu

Türkiye'de mimarlık diploması alan ilk iki kadından birisidir. Aynı zamanda İstanbul Mimarlar Odası’na kaydolan ilk kadın mimardır. 1930 yılında Güzel Sanatlar Akademisi’ne yazılmış ve 1934 yılında yüksek lisansını tamamlamıştır. Mesleğine İstanbul Büyükşehir Belediyesi İmar Müdürlüğü’nde çalışan Martin Wagner ile başlamıştır. 1941 yılında asistan olarak İstanbul Teknik Üniversitesi’nde Mimarlık bölümüne girmiştir. 1936-1959 arasında 17 uygulama projesi yapmış ve 1938-1954 arası katıldığı yarışmalarda 5 birincilik olmak üzere 14 ödül almıştır. 29 Nisan 1988 yılında vefat etmiştir.

İlk Kadın Öğretmen: Refet Angın

Refet Angın 1915 yılında Çanakkale’de dünyaya gelmiştir. Cumhuriyet tarihinin ilk kadın öğretmeni kabul edilir. İlk eğitimini okulda değil annesinden almıştır. Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulüyle normal eğitime devam etmiştir. Küçük yaşlardan beri öğretmen olma hayali kurmuş ve bu kararını Mustafa Kemal Atatürk ile paylaşmıştır. Mustafa Kemal Atatürk, Refet Angın’ı matematik öğretmeni olma hayalinden vazgeçirerek tarih öğretmeni olması yönünde ikna etmiştir. Türkiye’nin dört bir yanında mesleğini icra etmiş, Ankara Deneme Lisesi kurucu müdiresi ve Milli Eğitim Bakanlığı’nda danışman olarak da görev yapmıştır.

İlk Kadın Film Yönetmeni Ve İlk Kadın Oyuncu: Cahide Sonku

Türk sinema tarihinin ilk kadın yönetmeni ve kadın oyuncusudur. 1933 yılında “Söz Bir Allah Bir” adlı sinema filmiyle sinema sektörüne adım atmıştır. 1950 yılında kendi adını taşıyan Sonku Film adlı şirketi kurmuş, “Fedakâr Ana” filminin yönetmenliğini yapmıştır. 1981 yılında İstanbul’da vefat etmiştir.

İlk Kadın Bakan: Türkan Akyol

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın bakanıdır. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş, 1971 yılında kurulan partiler üstü Nihat Erim Hükümeti’nde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak görev yapmıştır. Bakanlık yaptığı dönemde 8. Ayında çıkan anlaşmazlıklar yüzünden 11 bakan ile birlikte görevinden istifa etmiştir. Bakanlık görevinden istifa etmesinin ardından Ankara Üniversitesi Rektörlüğü’ne seçilmiştir. 1983 yılında Sosyal Demokrasi Partisi’nin kurucu olarak siyasete atılmıştır. 7 Eylül 2017 tarihinde vefat etmiştir.

Türkiye’nin İlk Kadın Fotoğrafçısı: Yıldız Moran

Türkiye’nin eğitim almış ilk kadın fotoğrafçısıdır. Fotoğraf eğitimi almak için İngiltere’ye gitmiştir. 1950 yılında 18 yaşındayken Londra’da Bloomsbury sonra Ealing Teknik Koleji’nde eğitim almış, Londra ve Cambridge’de sergiler açmıştır. İspanya ve Portekiz’i dolaşıp çekimler yapmış ve bu çekimleri bir kitap haline getirmiştir. Türkiye’ye döndüğünde ise Anadolu’yu köşe bucak gezip fotoğraflamıştır.